Khuallian  Pu Lalhruailiana Zote, BDO Lungsen thusawi:-

Thian duh tak te u,

Vawiina India Republic Day vawi 77 na champha lawm tura helai hmuna lo kalkhawmte, Lungsen RD Block a sawrkar hnathawkte, khawtlang hruaitute, zirlaite leh mipui zawng zawngte chibai bukin duhsakna ka hlan a che u.

India Danpui thuthlung hmasa ber chuan mipui rorelna atana thil pawimawh hmasa zual Dikna, Zalenna, Intluktlanna leh inunauna a tarlang a. India Danpui hnuaia rorelna khawl peng hrang hrang te chuan mipui rorelna kengkawhin  roreltu thlan theihna te, mahni dikna leh chanvo humhalh theihna te a buatsaih sak a ni. Vawiinah hian kan ram tana sulsutu hmasate, zalenna min thlen a, Danpui tha tak min siam sak tute hre rengin, zahna chibai i buk ang u.

He hun lawmawm takah hian kum kalta chhunga Lungsen RD Block -a Sawrkar hmalakna thenkhat te han tarlang ila:-

  1. Lungsen Police Station ah hian tunah mi 13 (Sawm pathum) duty awm in, MPRO mi pahnih (2) an awm mek a ni. Lungsen Police Station huamchhung ah hian foot patrolling leh mobile patrolling-te neih thin ni in. Lungsen khawchhung bikah hian patrolling hi neih ngun bik a ni. Sunday ah hian inkhawm hlan leh tlai lamah hian patrolling hi neih thin a ni bawk. Dan phalloh titute leh khawtlang tana hnawk lakah theih tawpa hmalak mek ni in, hmalak chhunzawm zel tum a ni. Zu leh ruihhlo man a awm chuan Police Station complex ah YMA hruaitute nen tihchhiatna hun hman thin a ni. Lungsen khawchhung leh pawnah te mobile checking neih thin ni in MV Act 1988 bawhchhia te chu dan hmanga hrem thin an ni. Traffic chungchangah helmet khumlo, ruichunga lirthei khalh, license neilo, kumtlinglo a lirthei khalh te check ngun bik ni in, tun ai a nasa zawka hmalak tum a ni bawk. Ruihhlo zuar leh ti te check thin ni in, Zu leh ruihhlo dang zuar leh ti thinte lakah na zawka hmalak chhunzawm zel tum a ni.  Tunah hian school pathum (3) ah awareness programme Criminal law thar pathum (3) BNS, BNSS leh BSA, MV Act 1988 leh ruihhlo that loh zia hmangin neih tawh a ni a. Awareness la neihlohna school-ah te hian awareness nei leh tura ruahmanna siam mek ani. Kan khawtlang a lo ralmuana a lo nawm leh zual zel theih nan mipuiten Lungsen Police station O/C leh staff-te a theih ang ang a pui turin kan sawm bawk a ni. 
  2. National Quality Assurance Standard (NQAS) hi India ram pumpuia Damdawi in tha leh felfai endikna a ni a. Chu endikna chu Lungsen Primary Health Center chuan National assessment May thla khan hmachhawnin, 88.22% hmuin National certification Lungsen PHC hian a nei ta a ni. Lungsen PHC mai bakah hian Lungsen PHC bial chhunga Health and wellness Centre (HWC) 5  – Phairuangkai HWC, Putlungasih HWC, Zawlpui HWC, Lungrang S HWC, Rualalung HWC te hi NQAS hmachhawn ve tur hian thlanchhuah bik (focussed group) an ni. Heng HWC 5 te zingah hian Lungrang S HWC leh Rualalung HWC te chuan State certification an nei tawh a, National Certification nei leh tura hmalak mek a ni. Hetih rual hian a dang pathum Phairuangkai HWC, Putlungasih HWC leh Zawlpui HWC te pawh State certification an neih thuai theih nan hmalak mek a ni.
  3. SDEO Lungsen huam chhunga Primary School hrang hrangah Casual Teacher 36 dah thar an ni a, hei hian zirtirtu indaih lohna nasa takin a phuhru ngei dawnin kan hria a, kan lawm hle. Cyclone Remal avanga School building leh School bungrua a tihchhiah thawm that nan sum engemawzat dawn a ni a. Hei hi School-in tangkai takin an hmang a, an sum hman dan hi SDEO in endikin Directorate of School Education-ah report pek a ni. Sum dawn zat hi Nuai 15 Sing nga sang li zaruk sawmnga a ni a, School sawmli in an dawng a ni. Lunglei DC hmalaknain, Aspirational Block Lungsen chhunga naupang kum 16 hnuai lam school bangte school an kal leh theihna turin kawng hrang hranga hmalak niin SDEO Lungsen hnuaia hmeichhe naupang school bang 4-te hnenah school an kal leh theih nan Cycle pek an ni a. Midang pawh school an kal leh theih nan hmalak mek niin Cycle dawng tur pawh an la awm bawk. Lunglei DC hmalaknain, Aspirational Lungsen Block huamchhunga School hrang hrangte tan SDEO Lungsen hnuaia School 11-ah Tui dahkhawlna (Syntex) pek an ni bawk.
  4. Lungsen Sub-Division in power kan lakna hruipui 33kn line Khawiva – Lungsen chu voltage sang zawk 132kv line a thlak tura hna thawh mek a ni. Hei hian Lungsen daia 132kn sub-station sak mek a tinung dawn a ni. PM Surya Ghar Muft Bili yojana (Rooftop Solar), sorkar laipui scheme hnuaiah man tlawm zawkin power siam chhuak thei solar dawn theihna kalpui mek a ni. Hei hian mimal leh ram ang pawhin rah duhawm a chhuah thei dawn a ni. Electric current la nei ve lo khua te tan RDSS scheme hnuaiah electric pek tura hna thawh mek a ni. Electric hmangtu zawng zawngte tan langtlang zawk a power an hman dan hriat theihna te, awlsam zawka online a bill an pek theihna tur PEDM Consumer App mipui hman theih tura chhawpchhuah a ni. Awlsam zawka electric chungchang report na tur ‘Electric incident reporter’ app hman theih tura ruahman mek a ni. Power & Electricity Department chuan kawng hrang hrangah hma a sawn ve zel a, hma lam a pan zel theih nan mipuite tawhpuina leh thlawpna a mamawh thin a ni.
  5. Block Horticulture Office, Lungsen hnuaiah hian MIDH Scheme hnuai atangin Lungsen Block huam chhungah khaw hrang hrang – Tlabung, Tipperaghat, Zawlpui leh Kauchhuah ah te thlai chi hrang hrang pek an ni a. An hmalak mekna te a hmuna en a hmunpui an ni a. A hmuhnawm thamin tanpui an phu hle a ni. An thlai thar chhuahte hi Lungleiah te leh Chawngte lamahte an tiral thin a ni. Thlai chingtu ten tam zawk leh hlawk zawka thlai an thar chhuah theih nan Lungsen Block huam chhung khaw hrang hrangah INM Scheme hnuai atangin leitha (fertilizer) pek chhuah an ni a, huan neitu ten an hlut hle a ni. Huan neitu ten huanthlai chawmna atana an huana tui an lakluh theih nan MIDH Scheme hnuai atangin gardening pipe (25mm) subsidy a pek chhuah an ni. Central scheme hnuai atanga kan hmalaknaah beneficiaries zawng zawngte an huana kalin geo tagging Krishi mapper application hmanga thlalak vek an ni.
  6. Lungsen ICDS Project hnuaiah hian tun sorkar kum kal laiah hian Anganwadi centre 26 chu repair a ni a. Heng centre ah te hian Smart TV leh RO filter dah theih tura ruahman a ni. Tin, centre 39 chu Saksham Anganwadi ah hlankai niin smart TV leh RO Filter te pek an ni. Worker 91 hnenah an hnathawhna a pawimawh a hman turin smart phone tha tak pek vek an ni. Facial Recognition System (FRS) Digital India hnuaiah hmalaknate digitize vek a lo nih takah chuan, Anganwadi centre a hamthatna dawngtu zawng zawngte FRS leh eKYC tih vek a lo nga ta a. Hetah hian Mizoram pumah Lungsen ICDS Project chu a chetha pawl niin 98% lai tihfel a ni a. Heng ti ve lote chuan Anganwadi atanga hamthatna an dawng thei tawhlo a ni. PMMVY – raipuarte tanpuina kan tih hnuaiah hian nu fa pakhatna nei hnenah Rs. 5000/- leh fa pahnihna hmeichhia a nihin Rs. 6000/- pek tin a ni a.  Fa tir tanpuina hi mi 51 hnenah semchhuah a ni a. Tin fa pahnihna a fanu nei mi 13 hnenah pek a ni bawk a ni
  7. Lungsen Forest Range hnuaiah hian CAMPA (ANR) Plantation kalpui mek a ni a. Siminisora centre ah ramngaw tha tak, hectare 40 a zau siam niin uluk takin enkawl mek a ni. 71st National wildlife week chu Oct. 2- 8 2025 inkar khan hman niin Govt. Middle School-I ah awareness campaign neih a ni a. School naupangte hnenah banner leh thusawi hmangin nungcha leh ramsate humhalh a pawimawh zia zirtirna neih a ni a. Tuichawng beat leh Phairuangkai beat cum checkgate te hi regular takin duty tin a ni a. Sorkar dan in a phal loh forest produce hrang hrang an man tlingkhawm cheng nuai 12 sing hnih sangruk hu chu sorkar revenue ah chhun luh a ni. Tin, Government plantation leh public distribution atan nursery changtlung tak Tuichawng Laldawta lui kamah siam a ni.
  8. Lungsen RD Block chhunga ni za inhlawhna MGNREGA scheme hi hlawhtling takin kalpui mek zel a ni a. Tehfung hrang hrang hmangin kan hnathawhna te hi State level atangin kar tawp apiangin report rawn siam thin a ni a. RD Block 28 zingah Lungsen RD Block hian hun rei tak atangin dinhmun sang lam kan la hauh ve zel a. He dinhmun hauh zawm zel tur hian MGNREGA thawktute pawhin theihtawp an chhuah mek zel a ni. Material Component atangin cheng nuai 6 in RD Sports complex a Tennis Court hluihlawn tawh chu Futsal Ground atan siam a ni a. Lungsen infiammi te pawhin an hmang tangkai hle a. Hman man sum lut ang angte hi enkawlna atana hman bang chu Chhim Veng YMA, VC-I leh VC-II te kutah a lut ang a. BDO Office a lut ang ang pawh a hmun cheina atan hian dah ve zel tum a ni bawk a ni.
  9. MzSRLM hnuaiah hian RD Block chhungah Self Help Group 230 enkawl mek a ni a. Chung SHG khaikhawmtu Village Organisation (VO) hi 20 an awm mek bawk a. Tin, chumi khawikhawm leh chhawngtu Cluster Level Federation hi kum 2024 atang khan 3 a awm ve tan a ni. Nu ho thilsiam leh tharchhuahte hi December khan Regional SARAS fair, Saikuti Hall Lungleiah pawh hralh chhuah a ni a. Self Help Group member ten teak atanga an thilsiam te chu a lar hle a ni. Tin, MzSRLM thawktute hian khua an zin chilhin a khat tawkin sum hman dan training te leh mahni intodelh theihna tur thilte an zirtir thin a ni. SHG member te training na tur Community Managed Training Centre (CMTC) Lunglei District a awmchhun tur sak hna pawh zaa 70 vel chu zawh tawh a ni a. March thla velah hian zawh fel hman kan beisei bawk a ni.
  10. Local Administration Department leh RD te a lo inchhunfin takah chuan, Rashtriya Gram Swaraj Abhiyan (RGSA) chu Block levela hnathawh a ni theih nan staff pali lak thar an ni a. An ni hian VC te enkawlna leh zirtirna chungchangah hna an thawk chho dawn a ni.
  11. Kan hriat theuh angin Lungsen RD Block hi Aspirational Block kan ni a. Kan lawmman dawn atangin Zawlpui RMSA, Phairuangkai RMSA leh Rangte RMSA te chu a chhung leh pawn siam that niin, rawng te hnawih thar a ni a. School hmelhmang pawh hmuh a nuam tawh hle a ni. Tin, he lawmman atang hian Zawlpuiah Anganwadi centre hlui tawh thiah niin, a thar sak a ni bawk a ni. Phairuangkai HWC chu a chung a mawih tawh avangin a tharin thlak a ni a. Tin, Putlungasih HWC ah pawh nau neihna room chu changkang zawka chei thar a ni bawk a ni.
  12. DC Lunglei hmalakna in Lungsen Aspirational Block ah hian project hrang hrang dah a ni a. Chungte chu han tarlang ta ila. Project BLOOM hi nu naupai ten damdawiin ngeiah nau an neih theih nan a duan a ni a. He project hnuaiah hian naupai tir ten an pai tan Atanga thla thum chhungin Anganwadi centre ah leh health sub-centre ah te hming an ziak lut tur a ni a. Hemi atan hian Bloom gift basket pek thin an ni. He gift basket ah hian nau an neih huna naute kawr tur te, an inentir dan tur calendar te leh damdawi tha te fun tel a ni. Tin, nau an neih hunah kalna turin Safewombwheels chu kan block a kawngsiamtu NHIDCL leh BRN Infrastructures Pvt. Ltd te kaltlangin motor hire sak thin an ni a. Heng motor te hian raipuarte chu damdawiin thlengin a hruai thin a ni. Heng nau nei turte hian an va kalna khuaah thlen in an neih loh palh pawhin tlawmngaia thlen in tur hmuh sak an ni a. Hetah hian an thlen chhunga ei leh in ration pek thin a ni bawk a ni. Project BLOOM hman tan a nih atang hian in lama nau nei rate pawh a tlakhniam phah hle a. Tin, he project hi India ram pum huap NITI Aayog Seminar ah pawh kan DC in a lo sawifiah tawh a ni. Project BLOOM hi uluk takin DC hnuaiah H&FW, ICDS leh BDO Office ten kan vil reng a. He project hnuaia Health worker leh Anganwadi worker ti tha lawmman pawh vawiin hian Lungleiah sem a ni dawn a, chutah chuan Anganwadi hnuaiah Tuisenchhuah Cluster te 1na niin, Belthei Cluster te 2na an ni. Health lamah Phairuangkai Health & Wellness Centre te 1na an ni a, Zawlpui Health & Wellness Centre te 2na an ni bawk a ni.
  13. Tin, rualbanlote tana inendikna hun chu Lungsen PHC ah Project LEAP hnuaiah neih a lo ni tawh bawk a. He hunah hian doctor leh lab technician ten disability assessment an nei a. PwD ten UID an nei dawn tawh a. Sorkar atangin a thlawnin bengdar, tiang, wheelchair leh adangte pawh an dawng dawn a ni. Kan hma lawkah hian PB Road lamah Assessment camp hi buatsaih leh a ni bawk dawn a ni. Tin, Lungsen PHC ah hian Health ATM dah a ni bawk a, a thlawnin taksa pumpui endikna khawl hi a hman theih a ni.
  14. Zirna lamah pawh Project hrang hrang kalpui a ni a – chungte chu Lungsen Senior Secondary school a Cosmic Class room, van lam chanchin zirna leh science lab ni kawp bawk te; Book Nest hnuaiah hian Lunglei khawchhunga YMA leh SHG ten an mahni huam chhungah lehkhabu tam tham tak, naupang tana tangkai tak tak turte an khawn a. Lungsen Block chhunga school hrang hrangah a thlawnin sem a ni. Tin, English uluk taka a bulthut Atanga naupang ten an zir nan DC hmalakna in Disha Foundation, New Delhi te nen tangkawpin SDEO Lungsen office chuan Block chhunga Govt. Primary School te a vil mek a ni. DISHA Foundation te hian English Teacher-te training neihpuiin, Schoolah naupangte activity neihpui thin an ni a, report hi pek reng thin a ni bawk.  Heng bakah hian zirlaite zingah Period pride – thlabi a hmeichhia ten thi an neih chungchang zirtirna te, Moneywise – sum leh pai enkawl dan zirtirna te chu Block chhungah Bank leh Health Dept. te kaltlangin neih a lo ni tawh bawk a ni.
  15. I kawtkaiah sorkar hun hi tum hnih Lungsenah neih a lo ni tawh a. He hunah hian sorkar dept. hrang hrang te chu mipuite tan a thlawnin an lo thu a. Lunglei lam dawr kher ngailo in he hunah hian district office te pawh an rawn thu a. Document leh certificate pawimawhte pawh pek chhuah nghal zel a ni. Hun kan hman tawh dan thlir letin mipui ten an hlut hle tih a hriat a. February thla chhung hian Lungrang South lamah I kawtkaiah sorkar hun hi neih leh tum a ni bawk a ni.
  16. Tin, DC, Lunglei hmalakna in Lungsen RD Block khaw 10 ah hian NGO pakhat Society for Action in Community Health (SACH) te chuan hmalakna hrang hrang an nei mek a. Tun dinhmunah hian Nihawi, Sawhthing leh Balhla ching tur te an hmu tawh a. Tin, Group anga vawkvulhna tur in tha tak mai Lungsen VC-II area ah an siam tawh bawk a ni. Heng bakah hian Balhla tih hminna tur in Rangte ah an rawn siam tawh a. Solar Street light pawh heng an luhna khua ah hian an rawn dah tawh bawk a, a lawmawm hle a ni.
  17. Vawiin Republic Day lawmnaah hian Lungsen RD Block chhunga inrelbawlna leh sawrkar hmalakna thlawp tlattu kohhran te, tlawmngai pawl te, chanchinbumi te leh mipui mimir te chungah lawmthu ka sawi a. In tanpuina leh tawiawmna tel lo chuan sawrkar hian a ruahmannate hi a tipuilting theilo tih ka hria a ni. He ni lawm tura lo pungkhawm zawng zawngte chungah lawmthu ka sawi a. Vawiinah hian kan Block in nasa lehzuala hma a sawn a, Block dang te tan pawha entawn tlaka kan siam theih nan thawhhopuiah ka sawm nawn leh che u a ni.

 

Ka lawm e. JAI HIND.